• قیمت زنده بیت کوین
ایچیموکو، ابزاری که در ایران بسیار اشتباه تدریس می شود

از روزی که تحلیل تکنیکال در ایران باب شد، ایچیموکو یکی از ابزارهایی بود که بسیار در مورد آن تبلیغات شد. هنوز بسیاری از مدرسین بورس ایران، ایچیموکو را یکی از قویترین ابزارهای موجود میدانند. بسیاری صحبت ها در مورد نحوه ی برخورد قیمت به خطوط و ابر ایچیموکو و نحوه ی تاثیر خطوط و ابر بر روی قیمت می شود. چقدر این صحبت ها درست است؟ اصولا ایچیموکو چیست و چگونه محاسبه شده و مبنای کار آن چیست؟ آیا واقعا میتواند باعث و بانی تغییرات قیمت در مارکت باشد؟ اگر نیست چرا این شبهه بوجود آمده؟ اگر میتواند چگونه؟

برای پاسخ دهی به بسیاری از این پرسش ها، ابتدا باید دید که ایچیموکو چگونه محاسبه می شود. در این آدرس اطلاعات کامل در مورد تاریخچه و نحوه ی محاسبه ی ایچیموکو وجود دارد. آنچه مورد توجه ماست فرمولهای محاسباتی قسمت های مختلف ایچیموکو است.

Tenkan-sen (Conversion Line): (9-period high + 9-period low)/2))

بسیار خوب. اولین جز از ایچیموکو تنکنسن؛ در واقع برای محاسبه ی تنکنسن، شما مجموع 9 high (مقدار حداکثر در هر کندل) را گرفته، با مجموع 9 low ( مقدار حداقل در هر کندل) جمع کرده و حاصل جمع را تقسیم بر دو میکنید. نکته ای که باید قبل از ادامه ی صحبت مطرح کنیم این است که، در اندیکاتورها و اسیلاتورهای بسیاری، به روش ها و فرمول های مختلف، میانگین های قیمتی گرفته می شود. در این فرمول ها، تنها چیزی که لحاظ می شود، قیمت مارکت است و قیمت در مارکت، تنها یک وجه از چندین وجه موجود در مارکت است. پس تا اینجای کار، تنکنسن، یک فرمول خاص برای گرفتن یک نوع میانگین "قیمتی" است.

Kijun-sen (Base Line): (26-period high + 26-period low)/2))

جز بعدی ایچیموکو کیجونسن، از همان فرمول بالا استفاده میکند اما به جای 9 کندل، از 26 کندل استفاده میکند. با این حساب، کیجونسن نیز با روش خاص، میانگین "قیمتی" از بازار به دست می آورد.

Senkou Span A (Leading Span A): (Conversion Line + Base Line)/2))

Senkou Span B (Leading Span B): (52-period high + 52-period low)/2))

جز بعدی ابر کومو است که مابین دو خط رسم میشود. خط اول حاصل میانگین گیری ساده در بین کیجونسن و تنکنسن است. و خط دوم حاصل همان روش میانگین گیری و این بار در 52 کندل. مابین این دو خط ابر کومو رسم خواهد شد.

Chikou Span (Lagging Span): Close plotted 26 days in the past

جز آخر ایچیموکو چیکو اسپن، در واقع چیزی جز رسم قیمت حال حاضر مارکت در 26 کندل قبل تر نیست.

حال که میدانیم اجزای ایچیموکو چگونه ترسیم می شوند میتوانیم در مورد این ابزار صحبت کنیم.

نکته ی اول اینکه، صرف نظر از اینکه چه اعدادی برای میانگین گیری استفاده شوند، تنها چیزی که ایچیموکو نشان میدهد روش خاصی از میانگین گیری "قیمت" در بازار است. به یاد داشته باشید؛ قیمت تنها یکی از چندین وجه موجود در بازار است و ابعاد دیگری در بازار وجود دارند که مجزا از قیمت کار میکنند و میتوان آنها را بر روی چارت ترسیم کرد، یکی از این ابعاد که به عنوان مثال آورده می شود، والیوم است که نقش بسیار مهمی در مارکت دارد. اما همانطور که در فرمولاسیون ایچیموکو میبینید، کوچکترین احترامی به والیوم گذاشته نمی شود و والیوم مارکت در هیچ کجای این ابزار لحاظ نمی گردد. در واقع میتوان اینگونه صحبت کرد، وقتی SMA برای ترسیم خط خود از میانگین گیری بسیار ساده در میان قیمت چندین کندل استفاده میکند، وقتی EMA همان میانگین گیری را بصورت لگاریتمی انجام میدهد، ایچیموکو روش دیگری را برای میانگین گیری انتخاب میکند. اما نتیجه ی کار از لحاظ فنی و زیر ساخت ابزارها یکی است، صرفا یک روش میانگین گیری در قیمت!

حال به سوالات مطرح شده در اول نوشتار رسیدگی کنیم.

آیا خطوط متفاوت ایچیموکو میتوانند باعث و بانی تغییر قیمت در بازار باشند؟

بله و خیر! در واقع آنچه مارکت را حرکت میدهد ابزارها نیستند. چند معامله گر در دنیا در آن واحد از تنظیمات واحدی در ایچیموکو استفاده میکنند؟ تعداد این معامله گر ها در مقایسه با تعداد کل معامله گران چقدر است؟ توان مالی این تعداد معامله گر که بر پایه ی ایچیموکو کار میکنند، در مقایسه با حجم کل بازار چقدر است؟ این ها سوالاتی است که هرگز نمیتوان عدد دقیق برای آن به دست آورد اما به قطعیت میتوان گفت که "غالب" معامله گران را شامل نمی شود و "غالب" حجم معاملاتی را شامل نمیشود. چرا؟ ایچیموکو به خودی خود ابزار بسیار شلوغی است و تریدرهای حرفه ای تر ترجیح میدهند اگر نیاز به نمایش میانگین قیمتی دارند از ابزارهای ساده تر مانند SMA و EMA استفاده کنند پس اکثریت تریدرهای دنیا سیستم ترید خود را بر پایه ی ایچیموکو بنا نکرده اند، این صحبت دلایل دیگری نیز دارد که در ادامه ی نوشتار به آن خواهیم پرداخت. از سوی دیگر، بزرگترین حجم خرید و فروش، هرگز در دست تریدرهای عادی نیست. بزرگترین حجم خرید و فروش، در تمامی مارکت ها، در اختیار اقلیتی مانند نهنگ های کریپتو کارنسی، بانک های وال استریت، حقوقی های بورس ایران و غیره است که برای کار ابزارهای بسیار پیچیده تر با الگوریتم های محاسباتی بسیار پیچیده تر در اختیار دارند.

با این حساب چرا میگوییم ایچیموکو ممکن است موجب تاثیر بر روی قیمت شود؟

در پاسخ باید به این مورد دقت کنیم که اصولا درباره ی چه بازه ی زمانی صحبت میکنیم. اگر منظور بازه های دقیقه ای باشد، در مارکت های بسیار سبک مانند آلت کوین ها در کریپتوکارنسی که با تنها چند صد دلار بالا و پایین می شوند، تنها یک یا دو تریدر که از این ابزار استفاده میکنند کافی خواهد بود که چندین دقیقه بر مارکت تاثیر بگذارند. اما اگر مارکت سنگین است و یا بازه های بالا تر مانند روزانه یا هفتگی را بررسی میکنیم، دلیل اینکه ایچیموکو ممکن است موجب تاثیر بر مارکت باشد، همپوشانی این مدل میانگین گیری با مدل های دیگر است. در واقع، اگر شما خطوط سنکو اسپن را رسم و دنبال کنید، در بسیاری از مواقع با خطوط SMA با تنظیمی خاص همپوشانی دارند. تنکنسن و کیجونسن نیز به همین منوال. از آنجا که بسیاری از تریدرهای حرفه ای در دنیا از تنظیماتی خاص برای مووینگ اوریج ها استفاده میکنند و یا ربات های ترید اتوماتیک که محاسبه ی مووینگ اوریج های ساده تر را به کار میگیرند (به دلیل سهولت بیشتر برای برنامه نویسی و محاسبه ی سریعتر در حد نانو ثانیه)، بسیاری از تریدرها در دنیا به مووینگ اوریج های سیمپل واکنش نشان میدهند و فراخور درک خود از مارکت و در مورد ربات ها فراخور الگوریتم برنامه نویسی شده در نزدیک خطوط مووینگ اوریج های سیمپل و الگوریتمیک اکسپوننشال، واکنش قیمتی مشاهده می شود. از آنجا که خطوط ایچیموکو در بسیاری نقاط با این مووینگ اوریج ها همپوشانی دارند، این سو تفاهم برای بسیاری از کاربران ایرانی پیش آمده که در واقع این ابزار ایچیموکو و اجزای مختلف آن است که به تریدرهای مارکت گایدلاین داده و راهنمایی میکند که چه کنند.

متاسفانه حتی در مواردی مشاهده کرده ام که تحلیلگری نوشته "ببینید چطور کیجونسن از زیر قیمت به قیمت فشار آورده و آن را بالا برده است!" این چنین جملات و تحلیل هایی، نه تنها نشان از بی سوادی تحلیل گر میدهد بلکه بیانگر این موضوع است که تحلیلگر حتی ذره ای به خود زحمت مطالعه درباره ی فرمولاسیون ایچیموکو را نداده است چرا که چنان جمله ای به اندازه این جمله که "ببینید چطور SMA50 قیمت را به بالا فشار داده" خنده دار و مزحک است!

حال این سوال پیش می آید؛ آیا می توان از ایچیموکو در مارکت های امروز استفاده کرد؟

بله و خیر! بله چون در نهایت شما با یک ابزار میانگین گیری قیمت کار میکنید و تا زمانی که به یاد داشته باشید این ابزار چیزی جز میانگین قیمتی با فرمولی خاص را به شما نشان نمیدهد، گمراه نخواهید شد. از سوی دیگر "سیستم" های ترید خاصی در دنیا وجود دارند که به تنهایی از ایچیموکو استفاده میکنند. عمده ی این سیستم ها طوری طراحی شده اند که امنیت زیادی در ترید دارند و ضریب خطای کم اما از سوی دیگر چیزی را برای این امنیت قربانی کرده اند و آن میزان سود حاصل است. 

چرا میگویید خیر؟

حال به ریشه ی ماجرا میرسیم. روزی که ایچیموکو طراحی و بررسی آماری شد، کامپیوترها وجود نداشتند، بازارها سنتی بودند و تعداد تریدرها بسیار کم. مواردی مانند high frequency trading کاملا بی معنی بود و تنها کسانی به معامله گری در بازار مالی علاقه داشتند که به نوعی در خانواده تعلیم دیده بودند و حرفه ای بودند. در چنان بازارهایی، سرعت معاملات بسیار پایین بود و دامنه نوسان قیمت کم. در چنان بازارهایی ایچیموکو خوب عمل میکرد. اما، در بازارهای امروزی که هر جوان 18 ساله ای با یک احراز هویت میتواند پای کامپیوتر خود بنشیند، در بازاری که بانک های بزرگ وال استریت میلیون ها دلار صرف حقوق دادن به نوابغ ریاضیات و برنامه نویسی و تجهیزات خود میکنند که در حد نانو ثانیه سریعتر از رقبای خود دستور خرید یا فروش صادر کنند، در مارکت هایی که دامنه نوسان قیمت بسیار بیشتر از گذشته بوده و سرعت حرکت قیمت سرسام آور است؛ سیستم کندی مانند ایچیموکو؛ بیشتر از پیش میزان سود قابل برداشت را قربانی میکند اما اینبار برای کندی خود و نه چیز دیگر.

در نهایت، باید خاطر نشان کرد که اندیکاتور ایچیموکو، مانند هر ابزار دیگری، در دست تحلیل گر تنها یک ابزار است و شاید در مارکتی خاص و در زمانی خاص ارزش خود را حفظ کرده باشد اما آنچه بسیار واضح و آشکار بوده و با کمی back testing میتوان دریافت این است که این ابزار بسیار کند عمل نموده و در بسیاری از مواقع از دامنه نوسان و سرعت حرکت مارکت جا میماند. در پایان، باید خاطر نشان کرد که متاسفانه بسیاری از تحلیلگران و معامله گران در ایران، این ابزار را در ذهن خود تبدیل به چیزی ورای واقعیت و شکست ناپذیر نموده اند و کاملا فراموش میکنند که تنها مورد لحاظ شده در این ابزار یک قیمت ثابت است و حتی دامنه نوسان کندل ها، والیوم و بسیاری مسائل دیگر در این ابزار لحاظ نمی شود.

علیرضا خداکرمی 01 مهر، 1397 4 دیدگاه مقاله های عمومی

دیدگاه ها

افزودن دیدگاه

آموزش تحلیل تکنیکال، کریپتوکارنسی و بلاکچین

در سایت تریدرست ثبت نام کنید

ثبت نام